16 april 2004, Pharmaceutisch Weekblad, Jaargang 139 Nr 16
Mensen van 65 jaar en ouder zijn verantwoordelijk voor 40% van het gebruik van alle op recept verstrekte geneesmiddelen. De komende jaren zal het aandeel in het geneesmiddelengebruik van personen met een pensioengerechtigde leeftijd oplopen tot ongeveer de helft van het totaal. Tot 2020 neemt het aantal 65-plussers namelijk toe van 2,2 miljoen personen tot 3,1 miljoen. Dit komt in 2020 overeen met 18,2% van de totale bevolking. Op dit moment is 13,7% van de Nederlanders 65 jaar of ouder. Door de vergrijzing zal het medicijngebruik in Nederland tot 2020 geleidelijk aan stijgen met 13%. Rekenen we de toename van het geneesmiddelengebruik als gevolg van de bevolkingsgroei ook mee, dan bedraagt de structurele stijging door demografische ontwikkelingen 20%.
Nederland wordt geleidelijk aan steeds grijzer. In de jaren direct volgend op de Tweede Wereldoorlog werden er veel baby’s geboren. In zekere zin was er hierbij sprake van een inhaalslag. Deze generatie groeide op, hetgeen in de jaren zestig en zeventig tot een tweede babyboom leidde (zie figuur 1). Als gevolg van de verworvenheden van de anticonceptiepil deed zich tegelijkertijd de ontwikkeling voor dat vrouwen minder kinderen kregen en ze ook op latere leeftijd kregen. De afgelopen jaren worden er jaarlijks zo’n 200.000 baby’s geboren. Het CBS verwacht dat dit aantal langzaam gaat dalen, waardoor op de lange termijn de Nederlandse bevolking in omvang af zal nemen.
Het aantal geneesmiddelen dat een persoon jaarlijks slikt is zeer sterk gerelateerd aan de leeftijd en in mindere mate aan het geslacht (zie figuur 2). Iemand van 30 krijgt jaarlijks gemiddeld minder dan 5 keer een geneesmiddel voorgeschreven. Bij 80-jarigen loopt dit jaargemiddelde op tot liefst bijna 30 recepten. Vrouwen gebruiken 1,6 keer zoveel medicijnen als mannen. Het verschil in geneesmiddelengebruik tussen mannen en vrouwen start vanaf de pubertijd en heeft slechts ten dele te maken met het gebruik van anticonceptiva. Personen van wie de wortels in de jaren zestig liggen, lopen in 2020 richting de zestig. Dit is juist de leeftijdsgroep waarbij het geneesmiddelengebruik begint te stijgen. De mensen die direct na de Tweede Wereldoorlog zijn geboren worden in 2020 74 jaar. Ook na 2020 zal het effect van vergrijzing te merken zijn.
Opvallend is dat de mensen die net na de Eerste - en Tweede Wereldoorlog geboren zijn ook nu nog een hoger medicijngebruik kennen dan hun directe generatiegenoten. Mogelijk betreft dit de naweeën van een slechte start, doordat veel zwangere vrouwen in die tijd een tekort aan voedingsstoffen kenden als gevolg van heersende hongersnood. Eind 1944 - begin 1945 werd met name de Randstad geteisterd door de hongerwinter. Ook in de jaren 1918 en 1919 heerste er een voedselschaarste in de grote steden, doordat veel van het beschikbare voedsel naar Duitsland werd geëxporteerd.
Figuur 1: Bevolking naar leeftijd 2003 en 2020
Figuur 2: Gemiddeld aantal gebruikte receptgeneesmiddelen (WTG) naar leeftijd in 2003
